Home Poems ਲਬੁ ਪਾਪ ਦੁਇ ਰਾਜਾ ਮਹਤਾ-ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ1

ਲਬੁ ਪਾਪ ਦੁਇ ਰਾਜਾ ਮਹਤਾ-ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ1

0

ਲਬੁ ਪਾਪ ਦੁਇ ਰਾਜਾ ਮਹਤਾ-ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ (lab paap dui raja mahata by Guru Nanak Dev Ji)

ਲਬੁ ਪਾਪ ਦੁਇ ਰਾਜਾ ਮਹਤਾ ਕੂੜੁ ਹੋਆ ਸਿਕਦਾਰੁ ॥
ਕਾਮੁ ਨੇਬੁ ਸਦਿ ਪੁਛੀਐ ਬਹਿ ਬਹਿ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ ।।

ਲਬੁ — ਜੀਭ ਦਾ। ਚਸਕਾ , ਲਾਲਚ । ਮਹਤਾ – ਵਜ਼ੀਰ । ਸਿਕਦਾਰੁ — ਚੌਧਰੀ । ਨੇਬੂ — ਨਾਇਬ । ਸਦਿ – ਸੱਦ ਕੇ । (ਲਬੁ ਪਾਪ ਦੁਇ ਰਾਜਾ ਮਹਤਾ)

ਵਿਆਖਿਆ – ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਸਮਕਾਲੀ ਰਾਜਸੀ , ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਜੀਵਾਂ ਵਾਸਤੇ ਜੀਭ ਦਾ ਚਸਕਾ ਮਾਨੋ ਰਾਜਾ ਹੈ , ਪਾਪ ਵਜ਼ੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਝੂਠ ਚੌਧਰੀ ਹੈ । ਲੋਭ ਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਇਸ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਕਾਮ ਨਾਇਬ ਹੈ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਸਲਾਹ ਪੁੱਛੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਹੋ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ । ਅਰਥਾਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਲੋਭ , ਪਾਪ , ਝੂਠ ਤੇ ਕਾਮ ਦਾ ਰਾਜ ਹੈ , ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ , ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ।

ਅੰਧੀ ਰਯਤਿ ਗਿਆਨ ਵਿਹੂਣੀ ਭਾਹਿ ਭਰੇ ਮੁਰਦਾਰੁ ॥
ਗਿਆਨੀ ਨਚਹਿ ਵਾਜੇ ਵਾਵਹਿ ਰੂਪ ਕਰਹਿ ਸੀਗਾਰੁ ॥
ਊਚੇ ਕੂਕਹਿ ਵਾਰਾ ਗਾਵਹਿ ਜੋਧਾ ਕਾ ਵੀਚਾਰੁ ॥
ਮੂਰਖਿ ਪੰਡਿਤ ਹਿਕਮਤਿ ਹੁਜਤਿ ਸੰਜੈ ਕਰਹਿ ਪਿਆਰ ।

ਅੰਧੀ ਰਯਤਿ – ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਜੀਵ । ਭਾਹਿ – ਅੱਗ , ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅੱਗ । ਮੁਰਦਾਰੁ — ਹਰਾਮ ਰਿਸ਼ਵਤ । ਭਰੇ ਮੁਰਦਾਰੁ — ਪਰਜਾ ਚੱਟੀ ਭਰਦੀ ਹੈ ।ਗਿਆਨੀ — ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ।(ਲਬੁ ਪਾਪ ਦੁਇ ਰਾਜਾ ਮਹਤਾ) ਵਾਵਹਿ — ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਰੂਪ ਕਰਹਿ — ਕਈ ਭੇਸ ਵਟਾਉਂ ਹਨ । ਵਾਰਾ – ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ , ਵਾਰਾਂ ।(ਲਬੁ ਪਾਪ ਦੁਇ ਰਾਜਾ ਮਹਤਾ) ਜੋਧਾ ਕਾ ਵੀਚਾਰੁ — ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ । ਹਿਕਮਤਿ — ਚਲਾਕੀ । ਹੁਜਤਿ — ਦਲੀਲ । ਸੰਜੈ — ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ । (ਲਬੁ ਪਾਪ ਦੁਇ ਰਾਜਾ ਮਹਤਾ)

ਵਿਆਖਿਆ – ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਬ , ਪਾਪ , ਕੂੜ ਤੇ ਕਾਮ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਵਿਚ ਪਰਜਾ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਸੱਖਣੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ , ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਪਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ – ਅੱਗ ਦੀ ਚੱਟੀ ਭਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਜਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ , ਉਹ ਨੱਚਦੇ ਹਨ , ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਟਾਉਂਦੇ ਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਉਹ ਉੱਚੀ – ਉੱਚੀ ਕੂਕਦੇ ਹਨ , ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਪੜ੍ਹੇ – ਲਿਖੇ ਮੂਰਖ ਨਿਰੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਤੇ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇਣੀਆਂ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ । ਉਂਞ ਉਹ ਮਾਇਆ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਜੁੱਟੇ ਹੋਏ ਹਨ ।

ਧਰਮੀ ਧਰਮੁ ਕਰਹਿ ਗਾਵਾਵਹਿ ਮੰਗਹਿ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ ॥
ਜਤੀ ਸਦਾਵਹਿ ਜੁਗਤਿ ਨ ਜਾਣਹਿ ਛਡਿ ਬਹਹਿ ਘਰ ਬਾਰੂ ॥
ਸਭੁ ਕੋ ਪੂਰਾ ਆਪੇ ਹੋਵੈ ਘਟਿ ਨ ਕੋਈ ਆਖੈ ॥
ਪਤਿ ਪਰਵਾਣਾ ਪਿਛੈ ਪਾਈਐ ਤਾ ਨਾਨਕ ਤੋਲਿਆ ਜਾਪੈ ॥

ਮੋਖ – ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਜੁਗਤਿ – ਜਤੀ ਬਣਨ ਦੀ ਜਾਚ । ਛਡਿ ਬਹਿ — ਛੱਡ ਬੈਠਦੇ ਹਨ । ਘਰ ਬਾਰੂ – ਗ੍ਰਹਿਸਤ , ਘਰ – ਘਾਟ । ਪਤਿ — ਇੱਜ਼ਤ । ਪਰਵਾਣਾ – ਵੱਟਾ । ਪਿਛੇ – ਤੱਕੜੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਛਾਬੇ ਵਿਚ। (ਲਬੁ ਪਾਪ ਦੁਇ ਰਾਜਾ ਮਹਤਾ)

ਵਿਆਖਿਆ — ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਮਕਾਲੀ ਰਾਜਸੀ , ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਹੋਈ ਲਬ , ਪਾਪ , ਕੂੜ ਤੇ ਕਾਮ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਵਿਚ ਪਰਜਾ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ । ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਰਮੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ , ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ,ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਵੱਟੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰ ਮੰਗਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋ ਕੇ ਨਹੀਂ ।

ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਤੀ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਜਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਜੁਗਤੀ ਜਾਣਦੇ ਨਹੀਂ , ਸਗੋਂ ਐਵੇਂ ਹੀ ਵੇਖੋ – ਵੇਖੀ ਘਰ – ਘਾਟ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਇੱਥੇ ਲਬ , ਪਾਪ , ਕੂੜ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦਾ ਇਤਨਾ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਧਰ ਤੱਕੋ ਹਰ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ‘ ਤੇ ਸਿਆਣਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ । ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਊਣਤਾਈ ਹੈ । ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਹੀ ਤੋਲ ਅਰਥਾਤ ਪਰਖ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ , ਜੇ ਤੱਕੜੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੱਲੇ ਵਿਚ ਰੱਬ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਇੱਜ਼ਤ ਰੂਪ ਵੱਟਾ ਪਾਇਆ ਜਾਏ , ਭਾਵ ਉਹੋ ਮਨੁੱਖ ਊਣਤਾਈ – ਰਹਿਤ ਹੈ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ।

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ-

5/5 - (3 votes)
Previous articleਮੋਰੀ ਰੁਣਝੁਣ-ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ
Next articleਚੇਤੁ ਬਸੰਤੁ ਭਲਾ-ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here
Captcha verification failed!
CAPTCHA user score failed. Please contact us!

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.